İçeriğe geç
Canlı

Cumhuriyet Döneminin İlk Seçimleri

Türkiye Büyük Millet Meclisi 23 Nisan 1920'de açıldı. Cumhuriyet'in ilanından sonraki ilk genel seçim ise 1923 yılında yapıldı ve İkinci Meclis'i oluşturdu.

İki dereceli seçim

1946'ya kadar tüm genel seçimler iki dereceli yapıldı. Seçmenler ikinci seçmenleri belirliyor, milletvekillerini ikinci seçmenler seçiyordu. Bu usul, Osmanlı'dan devralınan bir uygulamaydı.

Tek parti dönemi

1923-1946 arasında siyasal hayata Cumhuriyet Halk Partisi hâkimdi. Bu dönemde iki kez çok partili hayata geçiş denemesi yapıldı:

  • Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (1924) – kısa süre sonra kapatıldı.
  • Serbest Cumhuriyet Fırkası (1930) – birkaç ay içinde kendini feshetti.

Bu denemeler, çok partili düzene geçişin zeminini hazırlayan önemli deneyimler oldu.

Kadınların seçim hakkı

Kadınlar 1930'da belediye seçimlerinde, 1934'te ise genel seçimlerde seçme ve seçilme hakkı kazandı. 1935 seçimlerinde ilk kadın milletvekilleri meclise girdi.

Dönüm noktası: 1946

1946 seçimleri, Türkiye'nin ilk çok partili genel seçimidir. Ancak "açık oy, gizli tasnif" usulü nedeniyle sonuçları tartışmalı kalmıştır. Gerçek anlamda serbest seçim için 1950'yi beklemek gerekecekti.