1946 Seçimleri: İlk Çok Partili Genel Seçim

21 Temmuz 1946'da yapılan genel seçim, Türkiye'de birden fazla partinin yarıştığı ilk genel seçimdir. Aynı zamanda tek dereceli usulün uygulandığı ilk seçimdir: seçmenler milletvekillerini doğrudan seçti.

Demokrat Parti'nin kuruluşu

Demokrat Parti, 7 Ocak 1946'da Celâl Bayar, Adnan Menderes, Refik Koraltan ve Fuat Köprülü tarafından kuruldu. Parti, kuruluşundan yalnızca altı ay sonra seçime girdi ve örgütlenmesini tamamlayacak zamanı bulamadı.

Neden tartışmalı?

Seçimin en çok eleştirilen yönü "açık oy, gizli tasnif" usulüdür. Seçmenler oylarını açıkta kullanıyor, sayım ise kapalı yapılıyordu. Bu düzen, seçmen üzerinde baskı ve sayımda müdahale iddialarına zemin hazırladı.

Ayrıca seçimler yargı denetiminde değildi; itirazlar idari makamlarca karara bağlanıyordu.

Sonuç

Resmî sonuçlara göre CHP meclis çoğunluğunu korudu, Demokrat Parti ise ana muhalefet oldu. Sonuçlar DP tarafından ciddi biçimde eleştirildi.

Kalıcı etkisi

1946'nın yarattığı güvensizlik, seçim mevzuatında köklü değişikliğe yol açtı. Gizli oy, açık tasnif ilkesi ve yargı denetimi 1950 seçimlerinden itibaren uygulanmaya başlandı. Bu iki ilke bugün hâlâ Türk seçim sisteminin temelidir.