D'Hondt Sistemi Nasıl Hesaplanır?
D'Hondt yöntemi, nispi temsil sistemleri içinde en yaygın kullanılan sandalye dağıtım yöntemidir. Türkiye'de milletvekilleri bu yöntemle belirlenir.
Nasıl işler?
Her seçim çevresinde partilerin aldığı geçerli oylar sırasıyla 1, 2, 3, 4… sayılarına bölünür. Çıkan bölümler büyükten küçüğe sıralanır ve o çevrenin milletvekili sayısı kadar en büyük bölüm sahibi partilere sandalye verilir.
Örnek hesaplama
5 milletvekili çıkaran bir ilde partilerin oyları şöyle olsun: A partisi 100.000, B partisi 60.000, C partisi 35.000.
| Bölen | A (100.000) | B (60.000) | C (35.000) |
|---|---|---|---|
| 1 | 100.000 | 60.000 | 35.000 |
| 2 | 50.000 | 30.000 | 17.500 |
| 3 | 33.333 | 20.000 | 11.666 |
En büyük beş bölüm: 100.000 (A), 60.000 (B), 50.000 (A), 35.000 (C), 33.333 (A).
Sonuç: A 3, B 1, C 1 milletvekili çıkarır.
Yöntemin özellikleri
D'Hondt, büyük partileri görece avantajlı kılar. Küçük partilerin sandalye kazanması için seçim çevresinde belirli bir eşiği aşması gerekir. Bu nedenle yöntem, "gizli baraj" etkisi yarattığı gerekçesiyle eleştirilir.
Alternatif yöntemler arasında Sainte-Laguë bulunur; bu yöntem tek sayılara bölerek küçük partilere daha yakın sonuç üretir.